Υγρότοπος Αλμυρού

Δύσκολα ο επισκέπτης που κινείται στην Ανατολική Κρήτη θα συναντήσει ένα τέτοιο φυσικό τοπίο υπερβολικής μαγείας, λουσμένο στην κατακάθαρη ατμόσφαιρα της φυσικής ομορφιάς και της ποίησης, πλαισιωμένο από θρύλους και ξωτικά, όπως ο Αλμυρός του Αγίου Νικολάου. Νότια της πόλης του Αγίου Νικολάου, ο Αλμυρός είναι ένας από τους σημαντικότερους υγροβιότοπους της Κρήτης. Πρόκειται για ένα εκτεταμένο παραθαλάσσιο σύστημα αβαθών νερών που ρέει από υφάλμυρες ελοκρηνείς πηγές και που απαρτίζεται από αλμυρόβαλτους, καλαμιώνες και αμοθίνες. Είναι έκτασης περίπου 80.000 τ.μ. και έχει χαρακτηριστεί ως περιοχή φυσικού κάλους. Παρά το γεγονός ότι η οικολογική του συνέχεια διακόπτεται από το τμήμα του βόρειου οδικού άξονα που διατρέχει την περιοχή, ο Αλμυρός είναι πνιγμένος στις καλαμιές, στις νερόφυλες φυτοκοινωνίες και σε άλλα υδρόβια είδη φυτών. Μέσα στα κανάλια και στα ήσυχα νερά το φως, η θερμοκρασία, οι εδαφικοί, οι γεωμορφολογικοί και οι μορφομετρικοί παράγοντες, οι εισροές και οι απορροές των νερών καθώς και η κλιματική κατάσταση της περιοχής, διαμορφώνουν τα βασικά χαρακτηριστικά του μοναδικού αυτού οικοσυστήματος.Το μικρό βάθος των νερών, που κυμαίνεται από 1 έως 5 μέτρα και η διαβαθμισμένη αλατότητα δημιουργούν τις συνθήκες εκείνες που διατηρούν μια μοναδική ισορροπία ανάμεσα στην θάλασσα και το γλυκό νερό.

Η πανίδα του Αλμυρού περιλαμβάνει κέφαλους και χέλια, καθώς και μια μεγάλη ποικιλία πουλιών όπως τσαλαπετεινούς, αγριόπαπιες και ερωδιούς. Υπάρχουν ακόμα μαυρόπαπιες και χαλκόκοτες. Παρουσία σημειώνουν επίσης και οι χελώνες. Η χλωρίδα εκτός από τις καλαμιές και τα βούρλα συμπληρώνεται από ευκαλύπτους, φοίνικες και αλόφυτα ενώ στους γύρω λόφους κυριαρχεί η αγριελιά, η χαρουπιά και ο σκίνος. Από γεωλογική άποψη οι πηγές του Αλμυρού χαρακτηρίζονται ως καρστικής μορφής και συνιστούν ένα εκτεταμένο σύστημα αναβλύσεων εκτεινόμενες σε μήκος 200 μέτρων περίπου. Το υψόμετρο των πηγών κυμαίνεται από 0,5 έως 1 μέτρο. Η παροχή νερού και η περιοκτικότητα του σε χλώριο χαρακτηρίζεται σταθερή σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΓΜΕ το οποίο παρακολουθεί την περιοχή. Σε μια εποχή που η τσιμεντοποίηση και η ασφαλτόστρωση είναι τα κύρια στοιχεία που συντελούν στην δραματική αλλαγή της επιδερμίδας του αστικού συγκροτήματος του Αγίου Νικολάου, θύλακες της φύσης, οι οποίο βρίσκονται τόσο κοντά στην πόλη μπορούν να συντελέσουν σε μια συμψηφιστική λειτουργία ανθρώπινης δραστηριότητας και φύσης. Ο Αλμυρός συμβάλει στην δημιουργία ενός ιδιότυπου συλλογικού μικροκλιματικού συστήματος που κάνει ολόκληρη την πόλη πολύ πιο ανθρώπινη και ανθεκτική στις κλιματικές μεταβολές. Η παρουσία του Αλμυρού ενισχύει τον πλουραλισμό και την πολυλειτουργικότητα του ευρύτερου αστικού χώρου χάρις και στην παροχή ερεθισμάτων γνωσιολογικού, συγκινησιακού και αισθητικού χαρακτήρα. Πρόκειται για μια λειτουργία σιωπηρή και άδηλη. Η προστασία του Αλμυρού δεν είναι μια απλή τεχνοκρατική διαδικασία. Είναι η προσπάθεια για αποφυγή της τσιμεντοποίησης αυτής της περιοχής, η επιδίωξη τρόπων μακροπρόθεσμης διαχείρισής της και όχι μεθόδων βραχυπρόθεσμης, παρακινδυνευμένης ή και καταστροφικής υπερεκμετάλλευσης. Τα παραπάνω απαιτούν επαρκή γνώση των βιοτικών και των αβιοτικών παραμέτρων του οικοσυστήματος αυτού και της λειτουργικότητάς του και εν συνεχεία μια έμπρακτη εφαρμογή και αξιοποίηση αυτής της γνώσης.